Akter

Tihomir Trišić

Vučić je pametniji od Janukoviča ???

Premijera ću ove nedelje poštedeti svake kritike, putuje čovek u Moskvu

Dr Goran Nikolić

Hrana je sve skuplja

Srbija ima poljoprivredne proizvode za izvoz i pored poplava

Zarko Nikić

Srbija u okruženju džihadista

Islamska država planira da proglasi i balkanske zemlje delom svog kalifata

Ivana Jovanović

O Vukovom progonstvu

Situacija sa jezikom ne bi me pogađala da se ona ne reflektuje na širi kontekst

Istorija filma

Evropa pod uticajem avangarde

Tanja Božić | nedelja, 03.06.2012. | 23:32

Početkom dvadesetih godina prošlog veka umetnici iz Evrope pre nego što su počeli da eksperimentišu sa filmom već su se istakli u drugim umetničkim disciplinama, a film ih je privlačio kao nešto što predstavlja moderno doba i mogućnost za nova istraživanja

Prošlo je svega nekoliko godina od prve javne projekcije pokretnih slika braće Limijer, decembra 1895. u podrumu pariskog „Grand kafea“, kada je Danska postala najvažnija zemlja u proizvodnji filma. Period od 1908. godine do sredine Prvog svetskog rata obeležavaju sofisticirani ili salonski filmovi. Danci su uvek, pa i dan-danas, intenzivno i slobodno prikazivali sadržaje raskalašnog, sa posebnim akcentom na poljubac. Njihovi filmovi spadaju u uzornije filmove Evropske kinematografije i uglavnom govore o bračnom neverstvu, grehu, zločinu i ispitivanju svesti. Popularnost danskih filmova sa završetkom Prvog svetskog rata počinje da se širi po celom svetu, što donosi s jedne strane slabljenje filmskih industrija određenih zemalja, a s druge mogućnost da se jeftino eksperimentiše sa snimljenim filmovima. Na taj način došlo je do probijanja nekih umetničkih barijera u filmskom jeziku. Period procvata danskog filma završava se 1917. zbog naglog pada popularnosti na koju je uticao uvoz američkih ostvarenja.

Oko 1904. godine Alberto Alberini snima prvi italijanski istorijski film „Osvajanje Rima“, a u Švedskoj se po završetku rata pojavljuje Viktor Šestrem, koji je u tom periodu bio angažovan kod Manusona, ključne figure tamošnjeg filma. Film od posebnog značaja je „Ingebord Holm“, u kojem Šestrem prikazuje problem oduzimanja dece samohranim, siromašnim majkama. Govori o siromašnoj udovici sa, kojoj nakon muževljeve smrti vlasti oduzimaju dete, i ona poludi od tuge. Nakon prikazivanja filma promenio se zakon po tom pitanju u Švedskoj.

Impresionizam se odnosi najviše na francuske filmove dvadesetih godina prošlog veka, koji razotkrivaju trenutno stanje psihe. Taj pravac nastao je pod uticajem Grifita, švedske škole i nemačkog filma. Uvođenje impresionističkih detalja u film predstavlja trenutak pobune i oslobađanje filma od pozorišno-slikarskog tipa. Rićoto Kanudo duhovni je tvorac perioda impresionizma u francuskom filmu. On piše „Manifest 7. umetnost – film“, a njegovi sledbenici su bili Luj Delik, Dilak, Epsten...

Ekspresionizam

U Evropi su nastale tri avangarde koje će pridoneti napretku umetnosti – francuska, nemačka i sovjetska. Izrazom avangarda od 1918. označavale su se različite skupine eksperimentatora, koje su problematizovale i narušavale postojeću filmsku tradiciju. Avangardni ili eksperimentalni film je pojam koji obuhvata širok spektar tendencija filmskog stvaralaštva. Bitni momenti avangardnog pokreta izviru iz svesnog, često manifestnog eksperimentisanja umetničkim vrlinama i normama. Nastaju kao izraz protiv političkog stava prema dominantnoj kinematografiji, odnosno komercijalnoj proizvodnji filmova prvenstveno tržišno orijentisanoj, koja naravno neće pokazivati razumevanje za čisto umetnički nastrojena dela.

Ekspresionizam je avangardni pokret koji je nastao 1910. godine u Nemačkoj u Minhenu, kao reakcija protiv impresionizma i naturalizma. Taj pokret je zahtevao nestvarno izražavanje emocija, prikazivanje čovekovog duševnog stanja putem patnje i straha. Ključni momenat jeste razvijanje identiteta na tamnu i svetlu stranu ljudske ličnosti. Naglašenost depresivnih dekora, užas i fantastika samo su neki od elemenata ekspresionizma. Film „Kabinet dr Kalgari“ uzima se kao predstavnik nemačkog ekspresionizma, a film „Nosferatu“ Fridriha Murnaua potvrđuje prisutnost ekpresionizma u punom jeku.

U drugoj fazi ekspresionizma pojavljuje se igrani film. Najveći utisak se primećuje u filmskom žanru koji se naziva crni film, noar, u niskobudžetnom autorskom delu. Film noar kao malo koji drugi pravac mnogo pažnje posvećuje svojim protagonistima, tako su likovi antijunaka, večnih gubitnika, zatečenih u situacijama koje nisu birali, možda najuobičajnija karakteristika. Među najuticajnijim rediteljima tog perioda ističe se Ernst Lubič. Njegovi filmovi obiluju različitim tematikama, ali ono što je ključno kod svih jeste prikazivanje ljudskih slabosti.

Ubrzo se pojavljuje i čist film, simfonija muzike i svetlosti, gde je sadržaj oslobođen dramskih i dokumentarnih elementa.

Nadrealizam

Nadrealizam su 1922. godine osnovali književnici. Predstavlja oslobađanje slika iz podsvesti i propagira iracionalno u čoveku. Čuveni Luis Bunjuel je predstavnik tog pokreta. On je pričao da su njegovi počeci rada na filmu bili inspirisani čestim odlascima u bioskop koji je posećivao i do tri puta dnevno. Među filmovima koji su ga oduševili ističe „Oklopnjaču Potemkin“ i kaže da je taj film za njega veoma dugo bio najlepši u istoriji kinematografije. Značajni utisak ostavio je na njega i Fric Lang, koji je radio „Metropolis“.

Sredinom 1928. godine po scenariju Bunjuela i Salvadora Dalija snimljen je kultni „Andaluzijski pas“. Film je predstavljao poremećenu stvarnost i imao je zadatak da šokira. I danas u sebi nosi provocirajuću moć, a to se posebno odnosi na šokantne snimke već u prvom kadru. I u sledećem filmu Bunjuel je želeo da ostane nadrealista. Film snimljen 1930. „Zlatno doba“ pojačao je karakter nadrealizma. Crkva, porodica, policija, vojska i društvo bogohulno su napadnute, pa je na premijeri film izazvao skandal. Neki su oštetili bioskopsko platno, polomili su i fotelje, pa je sedam dana kasnije film bio zabranjen i ta zabrana je ostala na snazi punih pedeset godina. Bunjuelovi filmovi označavaju kraj avangarde.

Sovjetski film dvadesetih godina neki nazivaju sovjetskom avangardom, a drugi velikom montažnom školom. Akcenat je na montaži. U to doba dva centra su bila u pažnji: Pariz, u kome su se okupljali i američki umetnici, i Moskva, centar avangardnih istraživanja u slikarstvu. Carska Rusija je u početku cenzurisala i zabranjivala rad na filmu, pa je Prvi svetski rat doneo priliku ruskoj filmskoj industriji i ona se oslobodila strane konkurencije. Cenzura je privremeno bila prekinuta i počele su nicati filmske produkcije. Posle revolucije u Rusiji Lenjin je rekao da je film najveća umetnost, koristeći ga za promociju svog propagandnog materijala, a kao stvaraoci istakli su se Dziga Vertov, Ljeva Kulješova, Sergej Ezenštajn...

Tako su se kroz avangardni film otvarali prostori za nova vizuelna istraživanja.

Dadaizam
Dadaizam je avangardni pravac čiji su najpoznatiji predstavnici Rene Kler i Žan Renoar. Težili su ka tome da film oslobode od njegove uobičajene tematike. Ograničili su se na izradu kratkih filmova koji su u filmskim i umetničkim bioskopima naišli na oduševljenu publiku.

Pošaljite komentar

Polja obeležena zvezdicom je obavezno popuniti.

Vaše ime*:

Vaš e-mail*:

Vaš komentar*:

Novi komentari

Preporučeni komentari

Nepreporučeni komentari

Akter on Facebook